Krystyna Pankowska - Edukacja przez dramę. Przewodnik metodyczny

Czy szkoła musi być nudna?

POWIEDZ MI A ZAPOMNĘ,
POKAŻ MI A ZAPAMIĘTAM,
POZWÓL MI PRZEŻYĆ A ZROZUMIEM
Konfucjusz

Krystyna Pankowska „Edukacja przez dramę”, Wyd. WSiP, Warszawa 1997

Dr hab. Krystyna Pankowska jest pracownikiem naukowym Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Do jej głównych zainteresowań naukowo badawczych należy problematyka sztuki i wychowania, w tym przede wszystkim edukacja przez dramę, która była przedmiotem zarówno jej pracy doktorskiej jak i habilitacyjnej. Przetłumaczyła również na język polski książkę Briana Way’a „Drama w wychowaniu dzieci i młodzieży”, pierwszą pozycję traktującą o dramie, jaka ukazała się na polskim rynku wydawnictw edukacyjnych. Można zatem powiedzieć , że Krystyna Pankowska jest jednym z najlepszych specjalistów w zakresie dramy w Polsce.

Jej książka „Edukacja przez dramę” jest poradnikiem adresowanym do osób zainteresowanych dramą, chcących wzbogacić swój warsztat pracy, do studentów kierunków pedagogicznych oraz nauczycieli nowatorów, poszukujących inspiracji do własnych działań twórczych..

Czy szkoła musi być nudna? Czy szkoła musi być trudna? Czy uczniowie muszą myśleć o niej z niechęcią lub lękiem?
Tymi pytaniami Krystyna Pankowska rozpoczyna rozważania. Według niej, by na powyższe pytania móc odpowiedzieć NIE, należy w praktyce szkolnej wykorzystywać częściej metodę dramy.
Drama jest metodą nauczania i wychowania czerpiącą z technik teatralnych, ale nie jest teatrem. Jest także metodą w której poprzez przeżywanie, doświadczanie, wchodzenie w role, samodzielnie dochodzimy do wiedzy. Pankowska mówi wręcz: Drama jest swego rodzaju procesem badawczym, w którym biorący udział aktywizują zarówno umysł jak i emocje, wyrażające się w sposób bezpośredni w działaniu. Uczestnicy dramy i myślą i czują jednocześnie, poprzez możliwość wejścia w role i doświadczenia na sobie nowych stanów emocjonalnych, nowych sytuacji, lepiej poznają samych siebie, a także dzięki refleksji dochodzą do nowej wiedzy.
Drama jako metoda nauczania do Polski drama trafiła 30 lat temu, ale to ostatnie lata obfitują w duża liczbę poradników na ten temat, poradników w których trzeba umieć wybierać.

„Edukacja przez dramę” Krystyny Pankowskiej jest jedną z lektur zalecanych studentom i nauczycielom uczestniczącym w warsztatach teatralnych, warsztatach dramy, jako uzupełnienie, podsumowanie i zebranie wiedzy zdobytej w formie praktycznych warsztatów.
Na całość książki składają się trzy rozdziały.
Pierwszy poświecony w teorii dramy, Pankowska wprowadza czytelnika w teorię dramy, przypomina skąd wywodzi się ta metoda, jaka jest jej historia, jakie są losy dramy w Polsce, podaje psychologiczno-pedagogiczne podstawy tej metody.
Drugi rozdział dotyczy dramy w praktyce szkolnej. Każdy nauczyciel, który niewiele wie o dramie na podstawie tego rozdziału może nie tylko dowiedzieć się teoretycznie czym jest drama, ale także nauczyć się praktycznie pracować tą metodą.
Pankowska podaje niemal gotowy przepis na poprawną budowę zajęć dramowych, mówi o czym każdy nauczyciel powinien pamiętać. W bardzo prosty i zrozumiały sposób przedstawiła poprawną strukturę zajęć dramowych. Opisuje także podstawowe techniki i strategie dramowe. Mówi czym w dramie jest rola i jak wygląda granie ról w dramie. W kolejnej części tego rozdziału instruuje jak zaplanować poprawne zajęcia z wykorzystaniem tej metody, a także jak je realizować, by osiągnąć zamierzony cel.
Rozdział ten ma ogromną wartość nawet dla nauczycieli, którzy już pracują tą metodą, którzy metodę te poznają na różnego rodzaju warsztatach i szkoleniach. Autorka zebrała w nim wszystkie informacje, które powinien znać teoretycznie i umieć przełożyć na praktykę, każdy nauczyciel, chcący pracować w ten sposób.
Ostatni rozdział książki to część najbardziej praktyczna. Scenariusze konkretnych zajęć dramowych, sprawdzonych, część realizowana była z dziećmi młodszymi, cześć z młodzieżą, ze studentami, z którymi autorka prowadziła fakultet dramy na uniwersytecie. Scenariusze są szczególnie pomocne dla nauczycieli, którzy stawiają pierwsze kroki w tej metodzie i mogą je wykorzystać po niewielkiej modyfikacji do potrzeb i możliwości swojej klasy. Ale scenariusze Pankowskiej mogą też stanowić inspirację do tworzenia własnych oraz mogą być odnośnikiem, do którego każdy nauczyciel może porównać swój scenariusz.
Autorka pokazuję jak dzięki metodzie dramy rozwiazywac trudne dla dzieci i dla nauczycieli problemu. Porusza tematykę ekologiczną, pokazuje jak można badać historię i literaturę wykorzystując techniki i ćwiczenia dramowe. Przedstawia także zagadnienia społeczne- problem samotności, konfliktów międzyludzkich oraz tolerancji. Podaje bardzo ciekawy sposób na udzielenie odpowiedzi dzieciom na odwiecznie trudne pytanie: skąd się biorą dzieci.

Warto dodać, że „Edukacja przez dramę” jest bogato ilustrowana. Fotografie wykonano podczas lekcji prowadzonych metodą dramy w klasie III szkoły podstawowej, a także podczas zajęć fakultatywnych prowadzonych przez Krystynę Pankowska na wydziale pedagogicznym uniwersytetu warszawskiego. Na zdjęciach których możemy zobaczyć dzieci i młodzież w rozmaitych rolach, stanowią one ilustrację i uzupełnienie opisu poszczególnych technik i strategii darmowych, a także donoszą się do podanych przez autorkę przykładowych scenariuszy dramy.

W swojej książce Pankowska odpowiada na postawione na początku pytania: Szkoła nie musi być nudna. Szkoła nie musi być trudna. Uczniowie nie muszą myśleć o niej z lękiem lub niechęcią. To jaka jest szkoła zależy od nauczyciela, od tego w jaki sposób i jakimi metodami naucza.

 Iwona Krop